Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8685-25:2018 về Quy trình kiểm nghiệm vắc xin - Phần 25: Vắc xin phòng bệnh giả dại ở lợn do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/V 18 Vệ sinh thú y biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử nghiệm để đánh giá chất lượng vắc xin phòng bệnh giả dại (bệnh Aujeszky) ở lợn.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định quy trình kiểm nghiệm đối với hai nhóm vắc xin chính phòng bệnh giả dại ở lợn bao gồm vắc xin vô hoạt và vắc xin sống nhược độc. Đối tượng áp dụng là các cơ quan quản lý nhà nước về thú y, các phòng thử nghiệm, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh vắc xin thú y tại Việt Nam nhằm kiểm soát chất lượng sản phẩm trước khi lưu hành trên thị trường.

Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn đến tài liệu sau:

• TCVN 8685-1: Quy trình kiểm nghiệm vắc xin - Phần 1: Quy định chung.

Thiết bị, dụng cụ, hóa chất và nguyên liệu

Quy trình kiểm nghiệm yêu cầu chuẩn bị đầy đủ các trang thiết bị và nguyên vật liệu chuyên dụng bao gồm:

• Thiết bị phòng thí nghiệm thông thường: Tủ ấm, tủ lạnh, máy ly tâm, kính hiển vi quang học và kính hiển vi đảo ngược.
• Động vật thí nghiệm: Thỏ khỏe mạnh (trọng lượng từ 1,5 kg đến 2,0 kg), chuột nhắt trắng khỏe mạnh (trọng lượng từ 18 g đến 22 g), hoặc lợn mẫn cảm không có kháng thể kháng virus dịch tả lợn và virus giả dại.
• Tế bào nuôi cấy: Dòng tế bào mẫn cảm với virus giả dại (như tế bào PK15, Vero hoặc tế bào thận lợn sơ sinh).
• Kháng huyết thanh chuẩn hoặc kháng thể đơn dòng đặc hiệu với virus giả dại.

Quy trình kiểm nghiệm chi tiết

Tiêu chuẩn quy định việc kiểm nghiệm phải trải qua các bước đánh giá nghiêm ngặt về cảm quan, độ vô trùng, độ an toàn và hiệu lực của vắc xin:

1. Kiểm tra cảm quan

• Đối với vắc xin đông khô: Bánh đông khô phải xốp, màu sắc đồng nhất, không bị co teo hoặc nóng chảy, tan nhanh sau khi hoàn nguyên bằng dung dịch pha loãng đi kèm.
• Đối với vắc xin dạng lỏng (nhũ dầu hoặc keo phèn): Dung dịch phải đồng nhất, không bị phân lớp, không có vật thể lạ hoặc bị đông vón.

2. Kiểm tra độ vô trùng

• Vắc xin phải được kiểm tra để đảm bảo hoàn toàn không bị nhiễm các vi sinh vật tạp nhiễm bao gồm vi khuẩn hiếu khí, vi khuẩn kị khí, nấm mốc và Mycoplasma theo quy định tại TCVN 8685-1.

3. Kiểm tra độ an toàn

Phương pháp thử nghiệm độ an toàn được thực hiện khác nhau tùy thuộc vào loại vắc xin:

• Đối với vắc xin sống nhược độc: Tiến hành tiêm chủng cho lợn mẫn cảm với liều cao gấp 10 lần liều khuyến cáo của nhà sản xuất. Theo dõi lợn trong vòng ít nhất 14 ngày. Kết quả đạt yêu cầu nếu tất cả lợn thí nghiệm đều sống khỏe mạnh, không có biểu hiện triệu chứng lâm sàng của bệnh giả dại hoặc phản ứng phụ nghiêm trọng tại vị trí tiêm.
• Đối với vắc xin vô hoạt: Tiêm cho lợn mẫn cảm với liều gấp đôi liều khuyến cáo. Theo dõi trong 14 ngày, yêu cầu lợn không có phản ứng bất thường cục bộ hoặc toàn thân.

4. Kiểm tra hiệu lực (Độ bảo hộ)

Hiệu lực của vắc xin được đánh giá thông qua một trong các phương pháp sau:

• Phương pháp xác định hiệu giá virus (áp dụng cho vắc xin sống): Xác định hàm lượng virus sống có trong vắc xin bằng phương pháp nuôi cấy tế bào để tính chỉ số TCID50. Hiệu giá virus phải đạt ngưỡng tối thiểu theo tiêu chuẩn công bố của nhà sản xuất (thông thường không thấp hơn 10^5.0 TCID50/liều).
• Phương pháp thử thách cường độc trên động vật thí nghiệm (thỏ hoặc chuột nhắt): Tiêm vắc xin cho nhóm động vật thí nghiệm, sau một thời gian quy định tiến hành thử thách bằng virus giả dại cường độc chuẩn. Đánh giá tỷ lệ bảo hộ dựa trên số lượng động vật sống sót so với nhóm đối chứng không tiêm vắc xin (nhóm đối chứng phải có biểu hiện bệnh hoặc chết).
• Phương pháp đánh giá đáp ứng miễn dịch trên lợn: Tiêm vắc xin cho lợn mẫn cảm, lấy máu xét nghiệm kháng thể trung hòa hoặc kháng thể ELISA sau 21 đến 28 ngày. Hiệu giá kháng thể trung hòa phải đạt mức bảo hộ theo quy định.

Hiệu lực thi hành

TCVN 8685-25:2018 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố áp dụng. Tiêu chuẩn này thay thế cho các quy định kiểm nghiệm vắc xin giả dại ở lợn trước đây và là căn cứ pháp lý kỹ thuật bắt buộc đối với hoạt động kiểm nghiệm chất lượng vắc xin phục vụ công tác phòng chống dịch bệnh động vật.