Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11914-3:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 10081-3:2003) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, ban hành năm 2018, quy định về việc phân loại các sản phẩm chịu lửa định hình sít đặc thuộc nhóm sản phẩm kiềm tính chứa hàm lượng carbon dư từ 7% đến 50% sau khi nung luyện.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các sản phẩm chịu lửa định hình sít đặc kiềm tính có chứa carbon, được sử dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp luyện kim, đặc biệt là trong các thiết bị nhiệt độ cao như lò chuyển, lò điện hồ quang và thùng rót thép. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, kiểm định chất lượng và sử dụng vật liệu chịu lửa kiềm tính chứa carbon tại Việt Nam.

Phân loại theo bản chất hóa học của cốt liệu chính

• Sản phẩm gốc magnesia (magnesite-carbon): Được chế tạo chủ yếu từ magnesia thiêu kết hoặc magnesia nóng chảy kết hợp với carbon, có khả năng chống ăn mòn bởi xỉ kiềm cực tốt.
• Sản phẩm gốc magnesia-dolomite (magnesite-dolomite-carbon): Sự kết hợp giữa magnesia và dolomite giúp tối ưu hóa khả năng chịu sốc nhiệt và kháng xỉ trong các điều kiện làm việc khắc nghiệt.
• Sản phẩm gốc dolomite (dolomite-carbon): Sử dụng cốt liệu dolomite làm chủ đạo, thích hợp cho các môi trường luyện kim yêu cầu tính kiềm cao và chi phí hợp lý.

Phân loại theo hàm lượng carbon dư (Residual Carbon)

• Hàm lượng carbon dư được xác định sau khi sản phẩm được nung luyện (coking) trong điều kiện không có oxy để chuyển hóa các chất liên kết hữu cơ thành carbon cố định.
• Tiêu chuẩn phân chia cụ thể các mức hàm lượng carbon dư nằm trong khoảng từ 7% đến 50% để định danh chính xác phân khúc sản phẩm, giúp người sử dụng lựa chọn đúng chủng loại cho từng vị trí trong lò luyện.

Phân loại theo loại chất liên kết (Binder Type)

• Liên kết nhựa đường hoặc hắc ín (Pitch-bonded): Sử dụng hắc ín hoặc nhựa đường làm chất liên kết, tạo ra cấu trúc carbon dạng graphit hóa khi nung ở nhiệt độ cao.
• Liên kết nhựa hóa học (Resin-bonded): Sử dụng nhựa tổng hợp (như nhựa phenolic) làm chất liên kết, mang lại độ bền cơ học cao ở nhiệt độ thường trước khi xảy ra quá trình carbon hóa.

Phân loại theo sự có mặt của chất chống oxy hóa (Antioxidants)

• Sản phẩm không chứa chất chống oxy hóa gia cường.
• Sản phẩm có chứa chất chống oxy hóa: Được bổ sung các bột kim loại hoặc hợp chất kim loại (như nhôm, silicon, magie hoặc các hợp kim, hợp chất carbide, boride) nhằm ngăn ngừa sự oxy hóa của carbon ở nhiệt độ cao, từ đó kéo dài tuổi thọ của vật liệu chịu lửa trong môi trường làm việc thực tế.

Nguyên tắc ký hiệu và ghi nhãn sản phẩm

• Tiêu chuẩn quy định chi tiết cách thức thiết lập mã ký hiệu cho từng loại sản phẩm dựa trên tổ hợp các yếu tố phân loại bao gồm: loại cốt liệu chính, hàm lượng carbon dư, loại chất liên kết và sự hiện diện của phụ gia chống oxy hóa.
• Việc ghi nhãn và tài liệu kỹ thuật đi kèm phải đảm bảo tính minh bạch, thể hiện đầy đủ các thông số phân loại để người tiêu dùng và cơ quan kiểm định dễ dàng nhận biết, đánh giá chất lượng sản phẩm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11914-3:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật quan trọng cho việc đồng bộ hóa hệ thống tiêu chuẩn quốc gia với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10081-3:2003, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại quốc tế và nâng cao chất lượng sản xuất vật liệu chịu lửa trong nước.