Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8350:2010

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8350:2010 quy định phương pháp xác định hàm lượng aflatoxin (bao gồm các dạng aflatoxin B1, B2, G1 và G2) trong thủy sản và sản phẩm thủy sản bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng giúp kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm, phát hiện độc tố vi nấm aflatoxin phát sinh trong quá trình bảo quản và chế biến thủy sản.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định chi tiết về phạm vi đối tượng và giới hạn áp dụng như sau:

• Áp dụng đối với các loại thủy sản tươi sống, thủy sản đông lạnh và các sản phẩm thủy sản đã qua chế biến.
• Xác định đồng thời hoặc riêng rẽ hàm lượng các aflatoxin nhóm B (B1, B2) và nhóm G (G1, G2) có khả năng gây độc cao cho con người và động vật.
• Tiêu chuẩn này là công cụ kỹ thuật phục vụ công tác kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm thủy sản xuất khẩu và tiêu dùng nội địa.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tài liệu kỹ thuật liên quan:

• Các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về lấy mẫu thủy sản và sản phẩm thủy sản để đảm bảo tính đại diện của mẫu thử.
• Các tài liệu hướng dẫn chung về an toàn phòng thí nghiệm hóa sinh và sử dụng trang thiết bị phân tích sắc ký.
• Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc sửa đổi, bổ sung, áp dụng phiên bản mới nhất của tài liệu đó.

Điều 3: Nguyên tắc của phương pháp

Phương pháp xác định hàm lượng aflatoxin theo TCVN 8350:2010 dựa trên các nguyên lý kỹ thuật nghiêm ngặt sau:

• Chiết tách độc tố: Aflatoxin trong mẫu thử được chiết bằng dung môi thích hợp (thường là hỗn hợp methanol và nước hoặc acetonitrile và nước) để giải phóng tối đa lượng độc tố có trong nền mẫu thủy sản phức tạp.
• Làm sạch bằng cột ái lực miễn dịch (Immunoaffinity Column - IAC): Dịch chiết sau khi lọc được pha loãng và cho đi qua cột ái lực miễn dịch chứa kháng thể đặc hiệu với aflatoxin. Các aflatoxin sẽ liên kết chọn lọc với kháng thể, trong khi các tạp chất khác bị rửa trôi. Sau đó, aflatoxin được giải hấp phụ khỏi cột bằng dung môi phân cực mạnh (như methanol hoặc acetonitrile).
• Phân tích sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC): Dịch rửa giải chứa aflatoxin được tiêm vào hệ thống HPLC. Quá trình phân tách được thực hiện trên cột sắc ký pha đảo (C18) với pha động phù hợp.
• Dẫn xuất hóa sau cột và phát hiện: Để tăng độ nhạy phát hiện huỳnh quang của aflatoxin B1 và G1, quá trình dẫn xuất hóa sau cột được thực hiện bằng phương pháp hóa học (sử dụng brom hoặc iod) hoặc phương pháp quang hóa. Các aflatoxin sau đó được phát hiện bằng đầu dò huỳnh quang (FLD) ở bước sóng kích thích và bước sóng phát xạ đặc trưng.

Điều 4: Thuốc thử và vật liệu thử

Yêu cầu về hóa chất, thuốc thử sử dụng trong quá trình phân tích phải đạt độ tinh khiết cao để tránh gây nhiễu kết quả:

• Dung môi phân tích: Methanol, acetonitrile, nước dùng cho HPLC phải đạt tiêu chuẩn dùng cho sắc ký.
• Chất chuẩn aflatoxin: Sử dụng các chất chuẩn tinh khiết của aflatoxin B1, B2, G1, G2 để pha chế các dung dịch chuẩn làm việc và xây dựng đường chuẩn phân tích.
• Cột ái lực miễn dịch: Cột phải có khả năng liên kết đặc hiệu và hiệu suất thu hồi cao đối với cả bốn loại aflatoxin (B1, B2, G1, G2), đáp ứng các yêu cầu kiểm tra chất lượng nội bộ của phòng thử nghiệm.
• Các hóa chất phụ trợ khác: Muối đệm phosphate (PBS) để pha loãng dịch chiết, các tác nhân dẫn xuất hóa (như kali bromua, acid nitric) phải đạt độ tinh khiết phân tích.