Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8759:2018 về Giống cây lâm nghiệp - Rừng trồng chuyển hóa được công bố vào năm 2018 bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, thay thế cho tiêu chuẩn TCVN 8759:2011, nhằm quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với việc chọn lọc, xây dựng, quản lý và nghiệm thu rừng trồng chuyển hóa thành rừng giống.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực lâm nghiệp liên quan đến việc khảo sát, thiết kế, xây dựng, quản lý, khai thác và nghiệm thu rừng trồng chuyển hóa thành rừng giống của các loài cây lâm nghiệp tại Việt Nam.

Tiêu chuẩn này quy định các chỉ tiêu kỹ thuật và phương pháp đánh giá để chuyển hóa một lâm phần rừng trồng sản xuất hoặc rừng trồng phòng hộ có chất lượng cao thành rừng giống (gọi là rừng trồng chuyển hóa). Quy định này áp dụng cho cả các loài cây lá rộng và cây lá kim phổ biến trong sản xuất lâm nghiệp.

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn các tài liệu liên quan về giống cây lâm nghiệp, các quy trình kỹ thuật lâm sinh hiện hành do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành. Các tài liệu viện dẫn này đảm bảo tính thống nhất trong việc đánh giá chất lượng hạt giống và quản lý nguồn giống quốc gia.

• Rừng trồng chuyển hóa (Converted seed stand): Là lâm phần rừng trồng được lựa chọn từ những khu rừng có chất lượng vượt trội, sau đó áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh (như tỉa thưa, vệ sinh rừng) để loại bỏ những cây xấu, giữ lại những cây tốt nhất nhằm mục đích sản xuất hạt giống chất lượng cao.
• Cây chừa (Selected trees): Những cây sinh trưởng tốt, thân thẳng, tán đều, không bị sâu bệnh, được giữ lại trong rừng trồng chuyển hóa để làm nguồn cung cấp hạt giống.
• Cây bài (Removed trees): Những cây có sinh trưởng kém, thân cong queo, phân cành lớn, bị sâu bệnh hoặc bị chèn ép, cần phải chặt bỏ trong quá trình chuyển hóa rừng giống.
• Lâm phần tuyển chọn: Khu vực rừng trồng đáp ứng đầy đủ các tiêu chí ban đầu về tuổi, diện tích, nguồn gốc và chất lượng để đưa vào thiết kế chuyển hóa.

Để một khu rừng trồng được lựa chọn và phê duyệt chuyển hóa thành rừng giống, lâm phần đó phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt sau:

• Nguồn gốc giống ban đầu: Rừng trồng phải có nguồn gốc rõ ràng, được trồng từ hạt hoặc cây con của các nguồn giống đã được công nhận (như rừng giống, vườn giống, cây trội) hoặc từ các nguồn giống có xuất xứ rõ ràng, chất lượng tốt.
• Tuổi của lâm phần: Lâm phần phải đạt đến độ tuổi bắt đầu ra hoa, kết quả ổn định. Tuổi cụ thể phụ thuộc vào từng loài cây lâm nghiệp (ví dụ: đối với các loài Keo, Bạch đàn thường từ 3 đến 5 tuổi; đối với các loài cây bản địa, cây chu kỳ dài thường từ 7 đến 10 tuổi trở lên).
• Diện tích tối thiểu: Diện tích của một khu rừng trồng chuyển hóa phải đủ lớn để đảm bảo khả năng thụ phấn chéo, tránh hiện tượng cận huyết. Thông thường, diện tích tối thiểu phải đạt từ 2,0 ha trở lên đối với các loài cây thụ phấn nhờ gió hoặc côn trùng.
• Chất lượng lâm phần trước khi chuyển hóa: Lâm phần phải có tỷ lệ cây sinh trưởng tốt, thân thẳng, không bị sâu bệnh hại chiếm trên 70% tổng số cây. Độ tàn che của rừng trước khi tỉa thưa phải đạt từ 0,6 trở lên.
• Điều kiện lập địa: Khu vực xây dựng rừng trồng chuyển hóa phải có giao thông thuận tiện cho việc vận chuyển, quản lý và thu hoạch hạt giống; địa hình không quá dốc (thường dưới 25 độ) để thuận tiện cho các biện pháp chăm sóc và thu hái.

TCVN 8759:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp tiến hành thẩm định, công nhận nguồn giống cây trồng lâm nghiệp, đồng thời giúp các chủ rừng nâng cao chất lượng hạt giống phục vụ cho công tác trồng rừng tái canh và trồng mới trên cả nước.