Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4396-2:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 9934-2:2015) về Thử không phá hủy - Thử hạt từ - Phần 2: Phương tiện phát hiện, do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 135 Thử không phá hủy biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, đặc tính quan trọng và phương pháp thử nghiệm đối với các phương tiện phát hiện được sử dụng trong quy trình thử nghiệm hạt từ nhằm phát hiện các khuyết tật bề mặt và cận bề mặt của vật liệu từ tính.

Đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn bao gồm các phòng thử nghiệm không phá hủy (NDT), các kỹ thuật viên thử nghiệm, các nhà sản xuất, nhà cung cấp và các đơn vị giám định chất lượng sản phẩm công nghiệp sử dụng phương pháp thử hạt từ.

• Tiêu chuẩn quy định cụ thể các đặc tính kỹ thuật quan trọng của phương tiện phát hiện hạt từ, bao gồm cả hạt từ khô và hạt từ ướt (dạng huyền phù), chất lỏng mang và sơn tương phản màu sắc.
• Xác định các phương pháp thử nghiệm và quy trình kiểm tra chất lượng định kỳ đối với các phương tiện phát hiện này nhằm đảm bảo độ nhạy và độ tin cậy của kết quả thử nghiệm không phá hủy.
• Tiêu chuẩn này cũng đưa ra các yêu cầu về thử nghiệm chấp nhận sản phẩm (thử nghiệm phê duyệt kiểu), thử nghiệm theo lô và thử nghiệm định kỳ tại hiện trường hoặc trong phòng thí nghiệm.

• Tiêu chuẩn này áp dụng tích hợp và đồng bộ với các tài liệu viện dẫn quan trọng để đảm bảo tính chuẩn xác trong quá trình thực hiện.
• Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm: TCVN 4396-1 (ISO 9934-1) về nguyên lý chung của thử hạt từ; ISO 3059 về thử không phá hủy - thử thẩm thấu và thử hạt từ - điều kiện quan sát; ISO 21627 về các yêu cầu liên quan đến chất lỏng mang và các tiêu chuẩn quốc tế khác về đo lường kích thước hạt, độ nhớt và điểm chớp cháy.

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi để thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế kỹ thuật:

• Phương tiện phát hiện (Detection media): Là môi trường chứa các hạt từ tính (có thể là dạng bột khô hoặc dạng huyền phù trong chất lỏng mang) được áp lên bề mặt vật kiểm tra để biểu diễn các chỉ thị khuyết tật dưới tác động của từ trường rò.
• Hạt từ (Magnetic particles): Các hạt sắt từ có kích thước, hình dạng và tính chất từ phù hợp, có thể được nhuộm màu thông thường hoặc phủ chất huỳnh quang để tăng cường khả năng quan sát dưới nguồn sáng thích hợp.
• Chất lỏng mang (Carrier liquid): Chất lỏng dùng để tạo huyền phù chứa các hạt từ, có thể là dầu mỏ chưng cất nhẹ hoặc nước có bổ sung các chất phụ gia thích hợp (chất ướt, chất chống ăn mòn).
• Sơn tương phản (Contrast aid paint): Lớp sơn mỏng, không từ tính, được phủ lên bề mặt vật kiểm tra trước khi thử nghiệm nhằm tạo sự tương phản màu sắc rõ rệt với hạt từ, giúp dễ dàng nhận biết các chỉ thị khuyết tật.
• Thử nghiệm phê duyệt kiểu (Type testing): Thử nghiệm được tiến hành bởi nhà sản xuất hoặc cơ quan độc lập để chứng minh một công thức phương tiện phát hiện cụ thể đáp ứng toàn bộ các yêu cầu của tiêu chuẩn này.
• Thử nghiệm theo lô (Batch testing): Thử nghiệm được thực hiện trên từng lô sản xuất của phương tiện phát hiện để xác nhận tính đồng nhất và chất lượng của lô hàng trước khi xuất xưởng.

• Các vật liệu cấu thành phương tiện phát hiện hạt từ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật về an toàn hóa chất, độc tính, tính dễ cháy và bảo vệ môi trường của quốc gia sở tại.
• Nhà sản xuất có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ Phiếu an toàn hóa chất (MSDS) nêu rõ các mối nguy hại, biện pháp phòng ngừa tai nạn lao động, trang thiết bị bảo hộ cá nhân bắt buộc khi tiếp xúc và hướng dẫn xử lý chất thải nguy hại sau khi thử nghiệm.
• Đặc biệt lưu ý đối với các phương tiện phát hiện sử dụng chất lỏng mang gốc dầu, cần kiểm soát chặt chẽ điểm chớp cháy để phòng ngừa nguy cơ cháy nổ trong quá trình từ hóa dòng điện cao.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4396-2:2018 có hiệu lực kể từ ngày ban hành, thay thế hoặc bổ sung cho các hướng dẫn kỹ thuật trước đây về phương tiện phát hiện hạt từ, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật đồng bộ cho hoạt động kiểm định chất lượng công nghiệp tại Việt Nam.