Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12608:2019 về Sản phẩm thủy sản - Cá tra phi lê đông lạnh - Phương pháp xác định hàm lượng nước quy định phương pháp xác định hàm lượng nước đối với sản phẩm cá tra phi lê đông lạnh. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng, tỷ lệ mạ băng và hàm lượng nước nội bào của sản phẩm cá tra xuất khẩu và tiêu dùng nội địa.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng nước trong cá tra phi lê đông lạnh (bao gồm cả sản phẩm có hoặc không sử dụng phụ gia giữ nước).
• Đối tượng áp dụng: Các cơ sở chế biến, xuất khẩu thủy sản, các phòng thử nghiệm, cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc đánh giá chất lượng cá tra phi lê đông lạnh.

Nguyên tắc của phương pháp

Phương pháp xác định hàm lượng nước dựa trên nguyên tắc sấy khô mẫu thử cùng với cát ở nhiệt độ quy định là 103 độ C (sai số cho phép cộng trừ 2 độ C) dưới áp suất khí quyển cho đến khi thu được khối lượng không đổi. Sự chênh lệch khối lượng trước và sau khi sấy chính là lượng nước bay hơi từ mẫu thử.

Thiết bị, dụng cụ và hóa chất yêu cầu

Để thực hiện phép thử nghiệm xác định hàm lượng nước theo tiêu chuẩn này, phòng thử nghiệm cần trang bị đầy đủ các thiết bị và dụng cụ sau:

• Thiết bị cơ bản: Cân phân tích có độ chính xác đến 0,1 mg; Tủ sấy điện có khả năng duy trì nhiệt độ ở mức 103 độ C (sai số cộng trừ 2 độ C); Bể cách thủy.
• Dụng cụ bổ trợ: Chén cân bằng kim loại hoặc thủy tinh có nắp đậy kín; Đũa thủy tinh nhỏ có đầu dẹt; Bình hút ẩm chứa chất hút ẩm thích hợp (như silica gel chỉ thị màu); Máy xay mẫu chuyên dụng để đồng nhất mẫu thủy sản.
• Hóa chất và vật liệu: Cát biển hoặc cát sông đã được xử lý bằng axit, rửa sạch bằng nước cất và nung ở nhiệt độ cao để loại bỏ tạp chất hữu cơ; Ethanol (cồn) tinh khiết hoặc dung dịch cồn thích hợp để hỗ trợ quá trình phân tán mẫu.

Quy trình tiến hành thử nghiệm

Quy trình xác định hàm lượng nước trong cá tra phi lê đông lạnh được thực hiện nghiêm ngặt qua các bước sau:

1. Chuẩn bị mẫu thử: Mẫu cá tra phi lê đông lạnh phải được rã đông hoàn toàn theo quy trình chuẩn, loại bỏ lớp mạ băng bên ngoài, sau đó được xay nhỏ và đồng nhất nhanh chóng bằng máy xay để tránh mất nước do bay hơi tự nhiên.
2. Chuẩn bị chén cân: Cho một lượng cát sạch (khoảng 10 g đến 20 g) và một đũa thủy tinh vào chén cân. Sấy chén cân cùng cát và đũa thủy tinh trong tủ sấy ở nhiệt độ 103 độ C đến khối lượng không đổi. Để nguội trong bình hút ẩm về nhiệt độ phòng và cân khối lượng chính xác.
3. Cân mẫu thử: Cân khoảng 5 g mẫu đã đồng nhất (chính xác đến 0,1 mg) cho vào chén cân đã chuẩn bị sẵn.
4. Tiến hành sấy: Dùng đũa thủy tinh trộn đều mẫu với cát. Có thể thêm một ít ethanol để hỗ trợ việc phân tán mẫu đều trong cát, tránh hiện tượng vón cục. Cô cạn hỗn hợp trên bể cách thủy cho đến khi khô sơ bộ. Sau đó, chuyển chén cân vào tủ sấy ở nhiệt độ 103 độ C trong khoảng thời gian quy định (thường là 4 giờ cho lần sấy đầu tiên).
5. Xác định khối lượng không đổi: Lấy chén cân ra, để nguội trong bình hút ẩm và cân. Tiếp tục sấy lại trong tủ sấy từ 1 giờ đến 2 giờ, để nguội và cân cho đến khi chênh lệch khối lượng giữa hai lần cân liên tiếp không vượt quá mức quy định (thường là 0,5 mg hoặc 1 mg).

Cách tính toán và biểu thị kết quả

Hàm lượng nước trong mẫu cá tra phi lê đông lạnh được tính bằng phần trăm khối lượng theo công thức tiêu chuẩn, dựa trên tỷ lệ giữa khối lượng nước mất đi sau khi sấy và khối lượng mẫu thử ban đầu. Kết quả cuối cùng là trung bình cộng của ít nhất hai lần thử song song trên cùng một mẫu đồng nhất, đảm bảo độ lặp lại và độ tái lập nằm trong giới hạn cho phép của tiêu chuẩn.

Thông tin về hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12608:2019 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F11 Sản phẩm thủy sản biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này có hiệu lực kể từ ngày ban hành và là căn cứ kỹ thuật quan trọng phục vụ hoạt động đánh giá sự phù hợp chất lượng sản phẩm cá tra phi lê đông lạnh.