Nghị định số 84/2024/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, có hiệu lực thi hành từ ngày 10 tháng 7 năm 2024, quy định về việc thí điểm phân cấp quản lý nhà nước một số lĩnh vực cho chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh nhằm tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, đồng thời phát huy tính năng động, sáng tạo của Thành phố trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Nghị định này quy định về nội dung thí điểm phân cấp quản lý nhà nước giữa Chính phủ với chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh (bao gồm Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Thành phố) trong 08 lĩnh vực cụ thể: đầu tư; kinh tế, tài chính, ngân sách nhà nước; quy hoạch, xây dựng, tài nguyên và môi trường; giao thông vận tải; y tế; giáo dục và đào tạo; lao động, giáo dục nghề nghiệp; và nội vụ.

Đối tượng áp dụng bao gồm Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh; các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; cùng các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Nguyên tắc phân cấp quản lý nhà nước

Việc phân cấp quản lý nhà nước cho chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện dựa trên các nguyên tắc chủ đạo sau:

• Bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp, Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và chủ trương của Đảng về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thành phố.
• Bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành tập trung thống nhất của Chính phủ, đồng thời phát huy trách nhiệm, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của Thành phố.
• Phân cấp quản lý gắn liền với việc tăng cường trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan trung ương đối với hoạt động của chính quyền Thành phố.
• Đi đôi với việc thực hiện chương trình cải cách hành chính nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả bộ máy quản lý nhà nước, giải quyết kịp thời các khó khăn cho doanh nghiệp và người dân.
• Về thủ tục hành chính: Đối với các nội dung phân cấp đã có quy định thủ tục thì chỉ điều chỉnh chủ thể thực hiện trên cơ sở hồ sơ và trình tự hiện hành, không làm phát sinh thêm thủ tục mới. Đối với các nội dung chưa có quy định thủ tục thì thực hiện theo trình tự do Hội đồng nhân dân Thành phố ban hành, bảo đảm đơn giản, dễ thực hiện và tiết kiệm chi phí.

Nội dung phân cấp chi tiết trong các lĩnh vực quản lý nhà nước

- Lĩnh vực quản lý nhà nước về đầu tư:

• Ủy ban nhân dân (UBND) Thành phố trình Hội đồng nhân dân (HĐND) Thành phố quyết định danh mục ngành, nghề ưu đãi mới phát sinh theo xu thế phát triển công nghệ mới của thế giới (như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế số, phát triển bền vững) để áp dụng tại địa phương sau khi tham khảo ý kiến của Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
• Căn cứ vào khả năng cân đối ngân sách địa phương, ban hành các chính sách hỗ trợ đặc thù của Thành phố đối với doanh nghiệp công nghệ cao, tổ chức khoa học và công nghệ trên cơ sở quy định chi tiết các hình thức hỗ trợ đầu tư hiện hành.

- Lĩnh vực kinh tế, tài chính, ngân sách nhà nước:

• UBND Thành phố trình HĐND Thành phố quyết định các chế độ chi ngân sách đối với một số nhiệm vụ chi có tính chất đặc thù ở địa phương ngoài các chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu do trung ương ban hành, bảo đảm tự cân đối bằng ngân sách địa phương và ngân sách trung ương không hỗ trợ.
• Quyết định mức chi đặc thù tăng thêm cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức; chế độ công tác phí; chế độ chi hội nghị, tiếp khách so với định mức hiện hành sau khi tham khảo ý kiến của Bộ Tài chính.
• UBND Thành phố có thẩm quyền giao Sở Công Thương cấp và điều chỉnh giấy phép lập cơ sở bán lẻ cho nhà đầu tư nước ngoài đối với các trường hợp: cơ sở bán lẻ thứ nhất hoặc ngoài cơ sở thứ nhất (không thuộc loại hình cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini) đặt trong trung tâm thương mại có diện tích dưới 500 m2; cơ sở ngoài cơ sở thứ nhất có diện tích dưới 100 m2 đặt ngoài trung tâm thương mại đã được Hội đồng Kiểm tra nhu cầu kinh tế chấp thuận; cơ sở bán lẻ thứ nhất có diện tích dưới 500 m2 đặt ngoài trung tâm thương mại.
• Thực hiện đặt hàng, giao nhiệm vụ quản lý khai thác, vận hành các tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi cung cấp sản phẩm dịch vụ công ích thủy lợi trên địa bàn theo trình tự, thủ tục do HĐND Thành phố quy định.

- Lĩnh vực quy hoạch, xây dựng, tài nguyên và môi trường:

• UBND Thành phố quyết định quy mô dân số tại các dự án nhà ở xã hội bảo đảm phù hợp với chỉ tiêu về hệ số sử dụng đất hoặc mật độ xây dựng tăng thêm theo quy định pháp luật về nhà ở; chủ động xác định quy mô dân số, điều chỉnh các chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch và yêu cầu kiến trúc khi lập, phê duyệt các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết thuộc thẩm quyền.
• Tổ chức đấu giá cho thuê đối với mặt bằng sản xuất kinh doanh, cơ sở nhà, đất thuộc tài sản công (theo quy định về sắp xếp lại, xử lý tài sản công), giá khởi điểm đấu giá do Chủ tịch UBND Thành phố xác định sau khi tham khảo ý kiến của Bộ Tài chính.
• Giao cơ quan chuyên môn về xây dựng thuộc UBND Thành phố thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng, thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở đối với dự án nhóm A có công trình cấp cao nhất từ cấp II trở xuống, dự án nhóm B có công trình cấp cao nhất là công trình dân dụng cấp I sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công hoặc vốn khác; đồng thời kiểm tra công tác nghiệm thu các công trình dân dụng cấp I này.
• Giao Sở Xây dựng thực hiện thẩm quyền của Bộ Xây dựng trong việc cấp, gia hạn, cấp lại, thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động kiểm định kỹ thuật an toàn lao động và cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ kiểm định viên.

- Lĩnh vực giao thông vận tải:

• UBND Thành phố tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động giao thông đường thủy nội địa trên các đoạn tuyến quốc gia thuộc địa giới hành chính Thành phố, bao gồm cảng, bến thủy nội địa, khu neo đậu, vùng nước neo đậu trên tuyến quốc gia và chuyên dùng kết nối quốc gia, cũng như vùng nước cảng biển thuộc địa giới hành chính Thành phố.
• Quyết định vị trí, phạm vi, thủ tục công bố và công bố hoạt động khu neo đậu, vùng nước neo đậu trên các tuyến đường thủy nội địa địa phương, quốc gia, chuyên dùng và vùng nước cảng biển thuộc địa giới hành chính Thành phố mà không cần xác lập quy hoạch khu neo đậu, vùng nước neo đậu.

- Lĩnh vực y tế:

• UBND Thành phố giao cơ quan chuyên môn về y tế cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh của bệnh viện tư nhân trên địa bàn.
• Quyết định cấp phép nhập khẩu thuốc đáp ứng nhu cầu điều trị đặc biệt, phát sinh trong quá trình khám chữa bệnh đối với một số nhóm thuốc theo quy định cho các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc phạm vi quản lý của Thành phố và báo cáo Bộ Y tế để công bố thông tin.

- Lĩnh vực giáo dục và đào tạo:

• UBND Thành phố phê duyệt chương trình giáo dục tích hợp thực hiện trong liên kết giáo dục với nước ngoài đối với các cơ sở giáo dục trên địa bàn, bảo đảm các tiêu chí, điều kiện theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Phê duyệt tài liệu, học liệu sử dụng để triển khai cho trẻ làm quen ngoại ngữ trên địa bàn.
• Xây dựng thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với một số cơ sở giáo dục thuộc phạm vi quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của Thành phố.

- Lĩnh vực lao động, giáo dục nghề nghiệp:

• Tiếp nhận hồ sơ và cấp, cấp lại, gia hạn, thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động cho tổ chức có trụ sở chính trên địa bàn thực hiện chức năng huấn luyện Hạng C về an toàn, vệ sinh lao động (trừ các tổ chức do các bộ, ngành, cơ quan trung ương, tập đoàn, tổng công ty nhà nước quyết định thành lập).
• Cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động giáo dục nghề nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký bổ sung hoạt động giáo dục nghề nghiệp đối với trường cao đẳng thuộc phạm vi quản lý của Thành phố.
• Thực hiện chấp thuận nhu cầu sử dụng người lao động nước ngoài; xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động; cấp, cấp lại, gia hạn và thu hồi giấy phép lao động đối với các trường hợp tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp do trung ương cho phép thành lập có trụ sở và hoạt động trên địa bàn Thành phố.

- Lĩnh vực nội vụ:

• UBND Thành phố trình HĐND Thành phố quyết định thành lập, chia tách, sáp nhập, hợp nhất cơ quan chuyên môn thuộc UBND Thành phố, bảo đảm phù hợp với đặc thù địa phương và không làm tăng tổng số lượng cơ quan chuyên môn hiện có.
• Quyết định mức thưởng thêm đối với tập thể, cá nhân lập thành tích vượt trội hoặc đặc biệt xuất sắc đột xuất trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố ngoài mức thưởng theo quy định hiện hành.
• UBND Thành phố có thẩm quyền quyết định chỉ tiêu và tổ chức thi nâng ngạch công chức lên chuyên viên, chuyên viên chính và tương đương.
• UBND cấp huyện trình HĐND cùng cấp quyết định thành lập, chia tách, sáp nhập, hợp nhất cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND cấp huyện, bảo đảm không làm tăng số lượng cơ quan chuyên môn hiện có.

Quy định chuyển tiếp và hiệu lực thi hành

Nghị định số 84/2024/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 10 tháng 7 năm 2024. Nghị định này bãi bỏ hoàn toàn Nghị định số 93/2001/NĐ-CP ngày 12 tháng 12 năm 2001 của Chính phủ về phân cấp quản lý một số lĩnh vực cho Thành phố Hồ Chí Minh. Trường hợp có quy định khác nhau về thẩm quyền giữa Nghị định này với các Nghị định khác thì áp dụng quy định tại Nghị định này.

Về quy định chuyển tiếp:

• Đối với các hồ sơ đã nộp trước ngày Nghị định này có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện theo quy định của pháp luật có liên quan tại thời điểm nộp.
• Các trường hợp đã được thẩm định, chấp thuận, phê duyệt, cấp giấy chứng nhận, giấy phép, chứng chỉ trước ngày Nghị định này có hiệu lực thì tiếp tục sử dụng cho đến khi hết hạn. Trường hợp sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh, gia hạn, cấp lại hoặc thu hồi sau đó sẽ áp dụng theo quy định tại Nghị định này.

UBND Thành phố Hồ Chí Minh có trách nhiệm tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện thí điểm các nội dung được phân cấp đồng bộ với việc tổng kết, đánh giá thực hiện Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội để báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.