Nghị định 207/2013/NĐ-CP được Chính phủ ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 48/2010/NĐ-CP ngày 07 tháng 5 năm 2010 về hợp đồng trong hoạt động xây dựng. Văn bản này tập trung điều chỉnh các quy định cốt lõi liên quan đến nguyên tắc ký kết hợp đồng, điều kiện áp dụng các loại giá hợp đồng, bảo lãnh tạm ứng và nguyên tắc tạm ứng hợp đồng xây dựng nhằm tăng cường tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro cho các bên tham gia.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc ký kết, thực hiện và quản lý hợp đồng trong hoạt động xây dựng tại Việt Nam. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành.

Nội dung sửa đổi, bổ sung cốt lõi về hợp đồng xây dựng

1. Thắt chặt nguyên tắc ký kết hợp đồng xây dựng

• Bổ sung quy định bắt buộc: Hợp đồng xây dựng chỉ được phép ký kết khi bên giao thầu đã có kế hoạch vốn cụ thể để thực hiện thanh toán cho bên nhận thầu theo đúng tiến độ thanh toán đã thỏa thuận trong hợp đồng.
• Trường hợp ngoại lệ duy nhất không bắt buộc phải có kế hoạch vốn trước khi ký kết là các công trình xây dựng được thực hiện theo lệnh khẩn cấp.

2. Quy định chi tiết điều kiện áp dụng các loại giá hợp đồng xây dựng

Nghị định phân định rõ ràng điều kiện áp dụng đối với từng loại giá hợp đồng nhằm hạn chế tranh chấp về sau:

• Đối với hợp đồng trọn gói: Giá gói thầu và giá hợp đồng phải được tính toán bao gồm đầy đủ các yếu tố rủi ro liên quan, đặc biệt là rủi ro trượt giá trong suốt thời gian thực hiện hợp đồng. Các bên phải tự chịu trách nhiệm đối với các rủi ro của mình liên quan đến giá hợp đồng. Loại giá này chỉ áp dụng cho các gói thầu tại thời điểm lựa chọn nhà thầu và đàm phán ký kết hợp đồng đã đủ điều kiện để xác định rõ ràng về khối lượng, chất lượng, tiến độ thực hiện và đơn giá. Đối với một số trường hợp đặc thù không thể xác định rõ khối lượng, đơn giá (như hợp đồng EC, EP, EPC và hợp đồng tổng thầu chìa khóa trao tay), hợp đồng trọn gói vẫn được áp dụng nếu bên nhận thầu có đủ năng lực và kinh nghiệm để tính toán, xác định giá.
• Đối với hợp đồng theo đơn giá cố định: Đơn giá cho các công việc theo hợp đồng phải tính toán đầy đủ các yếu tố rủi ro liên quan (bao gồm trượt giá) và các bên tự chịu trách nhiệm đối với rủi ro của mình liên quan đến đơn giá thực hiện công việc. Loại hợp đồng này chỉ áp dụng cho các gói thầu tại thời điểm lựa chọn nhà thầu và đàm phán ký kết hợp đồng đã đủ điều kiện để xác định rõ về chất lượng, tiến độ thực hiện và đơn giá, nhưng chưa xác định được chính xác khối lượng công việc thực tế.
• Đối với hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh: Chỉ được áp dụng đối với các gói thầu mà tại thời điểm lựa chọn nhà thầu và đàm phán ký kết hợp đồng chưa đủ điều kiện để xác định rõ ràng về khối lượng công việc cũng như các yếu tố trượt giá trong đơn giá thực hiện.
• Giá hợp đồng theo thời gian và tỷ lệ (%): Được áp dụng cụ thể đối với các hợp đồng có công việc tư vấn đầu tư xây dựng (ngoại trừ công việc khảo sát xây dựng) và các hoạt động bảo hiểm trong lĩnh vực xây dựng.

3. Quy định chặt chẽ về bảo lãnh tạm ứng hợp đồng

• Nghĩa vụ nộp bảo lãnh: Trước khi bên giao thầu thực hiện việc tạm ứng hợp đồng cho bên nhận thầu, bên nhận thầu bắt buộc phải nộp cho bên giao thầu bảo lãnh tạm ứng hợp đồng với giá trị tương đương khoản tiền tạm ứng.
• Trường hợp liên danh nhà thầu: Từng thành viên trong liên danh phải nộp cho bên giao thầu bảo lãnh tạm ứng hợp đồng với giá trị tương đương khoản tiền tạm ứng cho từng thành viên. Tuy nhiên, các thành viên trong liên danh có thể thỏa thuận để nhà thầu đứng đầu liên danh đứng ra nộp bảo lãnh tạm ứng hợp đồng cho bên giao thầu.
• Thời hạn và giá trị bảo lãnh: Thời gian có hiệu lực của bảo lãnh tạm ứng hợp đồng phải được kéo dài liên tục cho đến khi bên giao thầu đã thu hồi hoàn toàn số tiền tạm ứng. Giá trị của bảo lãnh tạm ứng sẽ được khấu trừ tương ứng với giá trị tiền tạm ứng đã thu hồi qua mỗi lần thanh toán giữa bên giao thầu và bên nhận thầu.

4. Nguyên tắc tạm ứng đối với hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh

• Đối với các hợp đồng áp dụng hình thức đơn giá điều chỉnh, quy định mới nêu rõ: Không thực hiện điều chỉnh đơn giá đối với các khối lượng công việc trong hợp đồng tương ứng với số tiền đã được tạm ứng hợp đồng.

Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp

• Nghị định 207/2013/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 02 năm 2014.
• Quy định chuyển tiếp: Đối với các hợp đồng xây dựng đã được ký kết và đang trong quá trình thực hiện trước ngày Nghị định này có hiệu lực (trước ngày 01 tháng 02 năm 2014) thì không bắt buộc phải thực hiện theo các quy định mới tại Nghị định này.