Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2020/BCT về An toàn điện được ban hành kèm theo Thông tư số 39/2020/TT-BCT ngày 30 tháng 11 năm 2020 của Bộ Công Thương, quy định các biện pháp bảo đảm an toàn bắt buộc khi thực hiện các công việc vận hành, thí nghiệm, sửa chữa, xây dựng đường dây dẫn điện và các thiết bị điện tại Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình nghiêm ngặt nhằm phòng ngừa tai nạn lao động, bảo vệ tính mạng con người và tài sản trong hoạt động điện lực.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng (Điều 1 và Điều 2)

Quy chuẩn xác định rõ giới hạn pháp lý và các nhóm đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp, cụ thể:

• Phạm vi điều chỉnh (Điều 1): Quy chuẩn này quy định chi tiết các biện pháp an toàn khi thực hiện các công việc vận hành, thí nghiệm, sửa chữa, xây dựng đường dây dẫn điện, thiết bị điện và các công việc khác có liên quan đến an toàn điện, bao gồm cả các công việc ở gần thiết bị điện đang mang điện.
• Đối tượng áp dụng (Điều 2): Áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến quản lý, vận hành, sửa chữa, thí nghiệm, xây dựng đường dây dẫn điện và thiết bị điện tại Việt Nam, không phân biệt thành phần kinh tế hay hình thức sở hữu.

Giải thích từ ngữ và các khái niệm cốt lõi trong an toàn điện (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong quá trình thực thi, Điều 3 của Quy chuẩn đưa ra định nghĩa chi tiết cho các thuật ngữ chuyên ngành quan trọng:

• Đơn vị quản lý vận hành: Là tổ chức trực tiếp quản lý, vận hành đường dây dẫn điện, trạm điện hoặc thiết bị điện.
• Đơn vị công tác: Là đơn vị thực hiện công việc sửa chữa, thí nghiệm, xây dựng hoặc các công việc khác trên đường dây dẫn điện, thiết bị điện.
• Người cho phép: Là người thuộc đơn vị quản lý vận hành, có thẩm quyền thực hiện các biện pháp an toàn tại hiện trường và bàn giao nơi làm việc cho đơn vị công tác.
• Chỉ huy trực tiếp: Là người có trách nhiệm phân công công việc, hướng dẫn và giám sát trực tiếp các biện pháp an toàn cho các thành viên trong đơn vị công tác tại hiện trường.
• Người giám sát an toàn: Là người có chuyên môn về an toàn điện, được chỉ định để giám sát hành vi an toàn của đơn vị công tác khi làm việc ở những nơi có nguy cơ cao về tai nạn điện.
• Phiếu công tác và Lệnh công tác: Là các văn bản pháp lý bắt buộc quy định rõ nội dung công việc, địa điểm, thời gian, các biện pháp an toàn cần thiết và danh sách nhân sự tham gia thực hiện công việc.

Quy định chung về bảo đảm an toàn điện (Điều 4)

Điều 4 thiết lập các nguyên tắc nền tảng và điều kiện bắt buộc đối với con người và trang thiết bị khi tham gia vào các hoạt động liên quan đến điện:

• Yêu cầu đối với người lao động: Người lao động làm việc với thiết bị điện phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe về sức khỏe (được cơ quan y tế chứng nhận đủ điều kiện làm việc trên cao hoặc tiếp xúc với điện), được đào tạo chuyên môn kỹ thuật điện phù hợp, được huấn luyện và kiểm tra sát hạch đạt yêu cầu về an toàn điện, đồng thời phải được cấp thẻ an toàn điện theo quy định.
• Yêu cầu về trang thiết bị an toàn và phương tiện bảo vệ cá nhân: Tất cả các dụng cụ, trang thiết bị an toàn điện (như sào cách điện, găng tay cách điện, ủng cách điện, bút thử điện, thiết bị tiếp đất lưu động...) và phương tiện bảo vệ cá nhân phải được kiểm định, thử nghiệm định kỳ theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành. Nghiêm cấm việc sử dụng các thiết bị không đạt tiêu chuẩn, bị rách, nứt hoặc hết hạn kiểm định.
• Trách nhiệm thực hiện quy trình an toàn: Quy chuẩn yêu cầu mọi cá nhân khi thực hiện công việc phải tuân thủ tuyệt đối các quy trình, quy định về an toàn điện. Người phát hiện hành vi vi phạm hoặc nguy cơ mất an toàn có quyền và nghĩa vụ báo cáo ngay cho người có thẩm quyền để có biện pháp xử lý kịp thời, ngăn ngừa tai nạn xảy ra.

Hiệu lực thi hành

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2020/BCT có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 6 năm 2021, thay thế cho các quy định trước đây về an toàn điện không còn phù hợp, tạo ra một tiêu chuẩn thống nhất và đồng bộ cho toàn ngành điện lực Việt Nam.