Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/TS 14027:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO/TS 14027:2017) về Nhãn môi trường và công bố nhãn môi trường - Xây dựng các quy tắc phân loại sản phẩm do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 207 Quản lý môi trường biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này cung cấp các nguyên tắc, yêu cầu và hướng dẫn cụ thể nhằm xây dựng, rà soát, soát xét và duy trì các quy tắc phân loại sản phẩm (PCR) một cách thống nhất và khách quan.

Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/TS 14027:2018:

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này đưa ra các hướng dẫn và yêu cầu kỹ thuật đối với việc xây dựng, rà soát, phê duyệt và cập nhật các quy tắc phân loại sản phẩm (PCR - Product Category Rules).
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức vận hành chương trình công bố môi trường, các bên tham gia xây dựng PCR, các chuyên gia đánh giá độc lập và các bên liên quan trong chuỗi cung ứng sản phẩm.
• Tiêu chuẩn này hỗ trợ việc thực hiện các công bố môi trường Kiểu III theo tiêu chuẩn TCVN ISO 14025, đảm bảo tính so sánh được giữa các công bố môi trường của các sản phẩm trong cùng một nhóm phân loại.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết và không thể tách rời:

• TCVN ISO 14025 (ISO 14025) về Nhãn môi trường và công bố môi trường - Công bố môi trường Kiểu III - Nguyên tắc và thủ tục.
• TCVN ISO 14040 (ISO 14040) về Quản lý môi trường - Đánh giá chu kỳ sống - Nguyên tắc và khuôn khổ.
• TCVN ISO 14044 (ISO 14044) về Quản lý môi trường - Đánh giá chu kỳ sống - Yêu cầu và hướng dẫn.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn quy định rõ ràng các khái niệm cốt lõi nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng thực tế, bao gồm:

• Quy tắc phân loại sản phẩm (PCR): Tập hợp các quy tắc, yêu cầu và hướng dẫn cụ thể để xây dựng các công bố môi trường Kiểu III cho một hoặc nhiều nhóm sản phẩm xác định.
• Nhóm sản phẩm (Product category): Nhóm các sản phẩm hoặc dịch vụ có chức năng tương đương nhau về mặt sử dụng hoặc đặc tính kỹ thuật.
• Chương trình công bố môi trường Kiểu III: Chương trình tự nguyện dựa trên một bộ quy tắc vận hành nhằm phát triển và sử dụng các công bố môi trường Kiểu III dựa trên dữ liệu đánh giá chu kỳ sống (LCA).
• Đồng thuận (Consensus): Sự nhất trí chung, được đặc trưng bởi việc không có sự phản đối mạnh mẽ đối với các vấn đề trọng yếu bởi bất kỳ bên liên quan quan trọng nào, thông qua một quá trình xem xét ý kiến của tất cả các bên và giải quyết các tranh chấp.
• Bên liên quan (Interested party): Cá nhân hoặc tổ chức có thể ảnh hưởng, bị ảnh hưởng hoặc tự nhận thấy bị ảnh hưởng bởi một quyết định hoặc hoạt động liên quan đến việc xây dựng PCR.

Điều 4: Nguyên tắc chung trong xây dựng PCR

Việc xây dựng và áp dụng các quy tắc phân loại sản phẩm phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc nền tảng sau:

• Tính minh bạch: Quá trình xây dựng PCR phải được thực hiện một cách công khai. Tất cả các thông tin, giả định, phương pháp luận và nguồn dữ liệu sử dụng để thiết lập PCR phải được giải trình rõ ràng và sẵn sàng cung cấp cho các bên quan tâm tiếp cận.
• Sự tham gia của các bên liên quan: Quá trình xây dựng PCR bắt buộc phải có sự tham gia rộng rãi, công bằng của các bên liên quan đại diện cho nhiều lĩnh vực khác nhau như nhà sản xuất, nhà phân phối, người tiêu dùng, các tổ chức phi chính phủ về môi trường, các cơ quan quản lý nhà nước và các chuyên gia học thuật.
• Dựa trên Đánh giá chu kỳ sống (LCA): PCR phải được xây dựng dựa trên các nghiên cứu đánh giá chu kỳ sống (LCA) khoa học và toàn diện theo tiêu chuẩn ISO 14040 và ISO 14044. Việc này đảm bảo mọi tác động môi trường từ khâu khai thác nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển, sử dụng cho đến khi thải bỏ đều được xem xét đầy đủ.
• Tính nhất quán và khả năng so sánh: PCR phải được thiết kế sao cho các công bố môi trường Kiểu III được xây dựng dựa trên chúng có khả năng so sánh trực tiếp với nhau đối với các sản phẩm cùng nhóm chức năng. Điều này đòi hỏi sự đồng bộ về ranh giới hệ thống, quy tắc phân bổ dữ liệu và các kịch bản sử dụng.
• Tránh rào cản thương mại không cần thiết: Các yêu cầu trong PCR không được tạo ra nhằm mục đích hạn chế hoặc gây khó khăn cho hoạt động thương mại quốc tế, đồng thời phải đảm bảo tính khách quan, không thiên vị cho bất kỳ doanh nghiệp hay quốc gia nào.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/TS 14027:2018 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Các tổ chức, doanh nghiệp đang vận hành hoặc tham gia vào chương trình nhãn môi trường Kiểu III cần chủ động áp dụng các hướng dẫn từ Điều 1 đến Điều 4 để chuẩn hóa quy trình xây dựng quy tắc phân loại sản phẩm, nâng cao uy tín và giá trị bảo vệ môi trường của sản phẩm trên thị trường trong nước và quốc tế.