Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8990:2011

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8990:2011 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 5950:2008, quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với thép lá cacbon cán nguội mạ thiếc điện phân liên tục chất lượng thương mại và dập vuốt. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng (Scope)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn, đối tượng và phạm vi điều chỉnh của tiêu chuẩn:

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng cho sản phẩm thép lá cacbon cán nguội được mạ thiếc bằng phương pháp điện phân liên tục, bao gồm cả chất lượng thương mại (commercial quality) và chất lượng dập vuốt (drawing quality).
• Quy cách sản phẩm: Sản phẩm được cung cấp dưới dạng cuộn hoặc tấm cắt phẳng, với các độ dày thông dụng phù hợp cho các ứng dụng gia công cơ khí, chế tạo vỏ hộp và các chi tiết dập vuốt sâu.
• Mục đích sử dụng: Thép lá mạ thiếc theo tiêu chuẩn này phù hợp cho các ứng dụng yêu cầu khả năng chống ăn mòn cao, tính thẩm mỹ tốt và khả năng tạo hình xuất sắc thông qua các quá trình uốn, dập, vuốt.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn (Normative references)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn các tài liệu tiêu chuẩn quốc tế liên quan sau đây:

• ISO 6892-1: Vật liệu kim loại - Thử nghiệm kéo - Phần 1: Phương pháp thử ở nhiệt độ phòng, dùng để xác định các đặc tính cơ lý của nền thép.
• ISO 10113: Vật liệu kim loại - Thép lá và băng - Xác định hệ số biến dạng dẻo (r).
• ISO 10275: Vật liệu kim loại - Thép lá và băng - Xác định chỉ số hóa bền biến dạng (n).
• Các tiêu chuẩn liên quan khác về phương pháp xác định chiều dày lớp mạ thiếc và dung sai kích thước hình học của sản phẩm cán phẳng.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa (Terms and definitions)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa thống nhất cho các khái niệm cốt lõi:

• Thép lá mạ thiếc điện phân liên tục (Continuous electrolytic tin-coated steel sheet): Là sản phẩm thép lá cacbon cán nguội được phủ một lớp thiếc bảo vệ trên cả hai bề mặt bằng quy trình điện phân liên tục trong bể dung dịch điện môi.
• Chất lượng thương mại (Commercial quality): Loại thép được thiết kế cho các ứng dụng tạo hình đơn giản như uốn phẳng hoặc tạo hình thông thường, ký hiệu là loại không yêu cầu thử nghiệm cơ lý nghiêm ngặt.
• Chất lượng dập vuốt (Drawing quality): Loại thép có độ dẻo dai cao hơn, được thiết kế chuyên biệt cho các ứng dụng dập vuốt sâu hoặc tạo hình phức tạp mà không bị nứt vỡ bề mặt.
• Cán là/Cán nắn phẳng (Skin pass): Quá trình cán nguội nhẹ sau khi ủ nhằm mục đích kiểm soát độ bóng bề mặt, cải thiện độ phẳng và loại bỏ hiện tượng dão (vạch trượt) khi gia công dập.

Điều 4: Phân loại và Ký hiệu (Classifications and Designation)

Quy định cách thức phân loại sản phẩm dựa trên chất lượng nền thép, khối lượng lớp mạ và trạng thái bề mặt:

• Phân loại theo chất lượng nền thép: Bao gồm các mác thép thương mại (ví dụ: CR1) và các mác thép dập vuốt (ví dụ: CR2, CR3, CR4) tùy thuộc vào mức độ dập sâu yêu cầu.
• Phân loại theo lớp mạ thiếc: Quy định mạ đều hai mặt (equally coated) hoặc mạ chênh lệch (differentially coated) với các ký hiệu khối lượng lớp mạ tiêu chuẩn (ví dụ: 2.8/2.8, 5.6/2.8 g/m²).
• Trạng thái hoàn thiện bề mặt (Surface finish): Sản phẩm có thể được cung cấp với các bề mặt khác nhau như bề mặt sáng bóng (bright), bề mặt mờ (matte), bề mặt đá mài (stone) hoặc bề mặt thô tùy thuộc vào yêu cầu của khách hàng.
• Xử lý bảo vệ bề mặt: Quy định về việc thụ động hóa hóa học (passivation) và bôi dầu bảo quản (oiling) để ngăn ngừa hiện tượng oxy hóa và trầy xước trong quá trình vận chuyển, lưu kho.