Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8920-5:2012

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8920-5:2012 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 14744-5:2000. Đây là một phần quan trọng trong bộ tiêu chuẩn về kiểm tra nghiệm thu các máy hàn chùm tia điện tử, tập trung chuyên sâu vào việc đo lường và đánh giá độ chính xác chuyển động của các bộ phận chức năng trong hệ thống máy hàn.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể bao gồm:

• Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp và quy trình đo độ chính xác chuyển động (độ đảo) của các cơ cấu dịch chuyển mẫu hàn (đồ gá) và cơ cấu dịch chuyển súng hàn của máy hàn chùm tia điện tử.
• Áp dụng cho việc kiểm tra nghiệm thu ban đầu khi bàn giao máy, hoặc kiểm tra định kỳ nhằm đánh giá lại độ chính xác sau một thời gian vận hành hoặc sau khi tiến hành sửa chữa lớn.
• Mục đích chính là đảm bảo sự ổn định và độ chính xác hình học của các chuyển động quay và chuyển động tịnh tiến, từ đó kiểm soát chất lượng đường hàn chùm tia điện tử ở mức tối ưu.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần phải tham chiếu và phối hợp sử dụng với các tài liệu tiêu chuẩn liên quan sau:

• Các phần khác của bộ tiêu chuẩn TCVN 8920 (ISO 14744) liên quan đến kiểm tra nghiệm thu máy hàn chùm tia điện tử.
• Các tiêu chuẩn đo lường hình học và dung sai kích thước chung trong cơ khí chế tạo máy để đảm bảo tính thống nhất về phương pháp đo và dụng cụ đo.
• Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc sửa đổi, phiên bản mới nhất sẽ được ưu tiên áp dụng trừ khi có quy định đặc thù khác.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu trong quá trình đo đạc và đánh giá kỹ thuật:

• Độ chính xác chuyển động (Run-out accuracy): Là mức độ sai lệch của chuyển động thực tế so với quỹ đạo chuyển động lý thuyết mong muốn của một bộ phận máy (như trục quay hoặc bàn trượt).
• Độ đảo hướng tâm (Radial run-out): Sai lệch của bề mặt quay theo hướng vuông góc với trục quay lý thuyết trong quá trình chuyển động.
• Độ đảo mặt đầu (Axial run-out): Sai lệch của bề mặt quay theo hướng song song với trục quay lý thuyết tại một vị trí bán kính xác định.
• Hệ thống dịch chuyển (Manipulation system): Tập hợp các cơ cấu cơ khí, động cơ và hệ thống điều khiển thực hiện việc di chuyển súng hàn hoặc chi tiết gia công theo các trục tọa độ xác định.

Điều 4: Yêu cầu chung và chuẩn bị đo

Trước khi tiến hành đo độ chính xác chuyển động, các điều kiện kỹ thuật và môi trường cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Điều kiện môi trường: Nhiệt độ, độ ẩm và độ rung động của môi trường xung quanh phòng thử nghiệm phải được kiểm soát chặt chẽ để tránh gây ra các sai số nhiệt hoặc sai số động học ngoài ý muốn lên thiết bị đo.
• Thiết bị và dụng cụ đo: Các dụng cụ đo (như đồng hồ so, cảm biến dịch chuyển không tiếp xúc, trục gá chuẩn) phải có độ phân giải và độ chính xác phù hợp, đồng thời phải được hiệu chuẩn định kỳ theo quy định pháp lý về đo lường.
• Trạng thái thiết bị được đo: Máy hàn chùm tia điện tử phải được lắp đặt hoàn chỉnh, cân bằng và đưa về trạng thái hoạt động tiêu chuẩn. Các bề mặt định vị và bề mặt đo phải được làm sạch hoàn toàn khỏi bụi bẩn, dầu mỡ.
• An toàn lao động: Quá trình đo đạc phải tuân thủ đầy đủ các quy định về an toàn điện, an toàn cơ khí và các khuyến cáo an toàn đặc thù của nhà sản xuất máy hàn chùm tia điện tử.