Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13839:2023 về Cà phê và các sản phẩm cà phê - Xác định hàm lượng 16-O-methylcafestol trong cà phê rang - Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) được ban hành năm 2023, quy định quy trình kỹ thuật chuẩn hóa nhằm xác định hàm lượng hoạt chất 16-O-methylcafestol (16-OMC) trong cà phê rang. Đây là phương pháp phân tích quan trọng giúp đánh giá chất lượng, xác định nguồn gốc và phát hiện hành vi pha trộn giữa các chủng loại cà phê khác nhau trên thị trường.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này được áp dụng rộng rãi đối với các cơ quan, tổ chức và cá nhân có hoạt động liên quan đến kiểm nghiệm, sản xuất và kinh doanh cà phê, bao gồm:

• Các phòng thử nghiệm, trung tâm kiểm định chất lượng thực phẩm và nông sản.
• Các doanh nghiệp chế biến, sản xuất, xuất nhập khẩu và phân phối sản phẩm cà phê rang.
• Các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra chất lượng và an toàn thực phẩm đối với mặt hàng cà phê.

Tài liệu viện dẫn

Để đảm bảo tính chính xác trong quá trình thực hiện thử nghiệm, tiêu chuẩn yêu cầu áp dụng kết hợp với các tài liệu viện dẫn liên quan về:

• Quy chuẩn kỹ thuật về lấy mẫu cà phê và sản phẩm cà phê để đảm bảo tính đại diện của mẫu phân tích.
• Các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về yêu cầu kỹ thuật đối với nước dùng trong phòng thí nghiệm phân tích.
• Các tài liệu hướng dẫn vận hành và hiệu chuẩn thiết bị sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC).

Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi phục vụ cho quá trình phân tích:

• Hàm lượng 16-O-methylcafestol (16-OMC): Là lượng chất 16-O-methylcafestol được xác định theo các bước tiến hành trong tiêu chuẩn này, biểu thị bằng miligam trên kilôgam (mg/kg) tính theo chất khô của mẫu cà phê rang.
• Cà phê rang: Là sản phẩm thu được từ quá trình gia nhiệt hạt cà phê xanh (cà phê nhân) ở nhiệt độ và thời gian thích hợp để làm xuất hiện các đặc tính hương vị đặc trưng.

Nguyên tắc của phương pháp phân tích (HPLC)

Phương pháp xác định hàm lượng 16-O-methylcafestol trong cà phê rang được thực hiện dựa trên nguyên tắc hóa lý nghiêm ngặt:

• Giải phóng hoạt chất: Mẫu cà phê rang sau khi được nghiền mịn sẽ trải qua quá trình xà phòng hóa bằng dung dịch kiềm để giải phóng hoàn toàn 16-O-methylcafestol từ dạng liên kết este sang dạng tự do.
• Chiết tách và làm sạch: Tiến hành chiết hợp chất tự do bằng dung môi hữu cơ thích hợp. Dịch chiết sau đó được làm sạch thông qua cột chiết pha rắn (SPE) hoặc các kỹ thuật lọc chuyên dụng nhằm loại bỏ tối đa các tạp chất hữu cơ gây nhiễu đường nền sắc ký.
• Phân tách sắc ký: Dịch chiết đã làm sạch được bơm vào hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) sử dụng cột pha đảo (RP-HPLC) với pha động được kiểm soát tốc độ dòng và tỷ lệ dung môi tối ưu.
• Phát hiện và định lượng: Sử dụng đầu dò tử ngoại (UV) hoặc đầu dò khối phổ (MS) để phát hiện tín hiệu của 16-O-methylcafestol ở bước sóng hấp thụ đặc trưng. Hàm lượng chất trong mẫu được tính toán dựa trên việc so sánh diện tích pic (hoặc chiều cao pic) của mẫu thử với đường chuẩn được xây dựng từ chất chuẩn 16-O-methylcafestol tinh khiết.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13839:2023 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng thống nhất tiêu chuẩn này giúp nâng cao năng lực kiểm nghiệm của các phòng thí nghiệm tại Việt Nam, đồng thời hỗ trợ đắc lực cho công tác kiểm soát chất lượng nông sản xuất khẩu.