Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12862:2020 về Máy và thiết bị khai thác và gia công đá tự nhiên - Yêu cầu an toàn với máy cưa đá nhiều lưỡi được ban hành năm 2020, quy định các yêu cầu kỹ thuật và nguyên tắc an toàn cốt lõi đối với việc thiết kế, chế tạo, lắp đặt và vận hành loại thiết bị này. Tiêu chuẩn nhằm mục đích giảm thiểu tối đa các rủi ro tai nạn lao động và đảm bảo an toàn sức khỏe cho người vận hành trong môi trường khai thác, chế biến đá tự nhiên.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại máy cưa đá nhiều lưỡi (bao gồm cả máy cố định và máy di động) được sử dụng trong quy trình xẻ, cắt và gia công các khối đá tự nhiên. Tiêu chuẩn bao trùm toàn bộ vòng đời của máy, từ khâu thiết kế, chế tạo, vận chuyển, lắp đặt, vận hành, bảo dưỡng cho đến khi tháo dỡ, thanh lý.
• Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, sản xuất, nhập khẩu, phân phối và trực tiếp sử dụng máy cưa đá nhiều lưỡi tại Việt Nam; các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức kiểm định an toàn kỹ thuật liên quan.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Xác định rõ giới hạn kỹ thuật của máy cưa đá nhiều lưỡi thuộc phạm vi điều chỉnh của tiêu chuẩn.
• Chỉ ra các hiện tượng nguy hiểm, tình huống nguy hiểm và sự cố có thể phát sinh trong quá trình vận hành máy cưa đá nhiều lưỡi khi được sử dụng đúng mục đích hoặc trong các điều kiện sử dụng sai có thể dự báo trước của nhà sản xuất.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Quy định danh mục các tài liệu, tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và tiêu chuẩn quốc tế (ISO, EN) liên quan bắt buộc phải áp dụng song song.
• Các tài liệu viện dẫn này bao gồm các tiêu chuẩn chung về an toàn máy, hệ thống điều khiển, cơ cấu phòng ngừa khởi động bất ngờ, khoảng cách an toàn để ngăn chặn tiếp cận vùng nguy hiểm, và các yêu cầu về thiết bị điện của máy.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Định nghĩa chi tiết về "máy cưa đá nhiều lưỡi" và các bộ phận cấu thành quan trọng như: khung cưa, cơ cấu truyền động, hệ thống cấp phôi (xe goòng chở đá), hệ thống bôi trơn, hệ thống nước làm mát và các thiết bị bảo vệ đi kèm.
• Làm rõ các khái niệm chuyên ngành liên quan đến vùng nguy hiểm, vị trí của người vận hành, chế độ làm việc tự động, chế độ điều khiển bằng tay và các chức năng dừng khẩn cấp của thiết bị.

4. Danh sách các mối nguy hiểm đáng kể (Điều 4)

• Mối nguy cơ học: Nguy cơ bị kẹp, cắt, cuốn hoặc va đập do chuyển động tịnh tiến của khung cưa và các lưỡi cưa; nguy cơ đá đổ, vỡ hoặc văng bắn các mảnh vụn trong quá trình xẻ đá; nguy cơ ngã từ trên cao khi người lao động thực hiện bảo trì, thay thế lưỡi cưa.
• Mối nguy về điện: Nguy cơ rò rỉ điện, chập cháy hệ thống điều khiển do máy thường xuyên hoạt động trong môi trường ẩm ướt, có sử dụng nước làm mát với lưu lượng lớn.
• Mối nguy từ môi trường làm việc: Tiếng ồn vượt quá mức cho phép phát sinh từ quá trình cắt đá; độ rung lắc mạnh của bệ máy ảnh hưởng đến kết cấu nhà xưởng và sức khỏe người vận hành; bụi đá (đặc biệt là bụi silica) phát sinh gây hại cho hệ hô hấp nếu hệ thống phun nước hoặc hút bụi hoạt động không hiệu quả.

Thông tin hiệu lực

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12862:2020 có hiệu lực kể từ ngày được công bố và ban hành theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Các đơn vị sản xuất và vận hành thiết bị cần chủ động đối chiếu, nâng cấp công nghệ để đáp ứng đầy đủ các yêu cầu an toàn nêu trên.