Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12108-4:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 11064-4:2013) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định chi tiết về các yêu cầu thiết kế ecgônômi, kích thước và bố cục của trạm làm việc trong các trung tâm điều khiển.
Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn
Tiêu chuẩn này xác định các nguyên tắc ecgônômi, đưa ra các yêu cầu và khuyến nghị đối với việc thiết kế bố cục và kích thước của các trạm làm việc cá nhân trong trung tâm điều khiển. Tiêu chuẩn áp dụng chủ yếu cho các trạm làm việc có người vận hành ngồi hoặc đứng ngồi kết hợp trong các phòng điều khiển giám sát, vận hành hệ thống công nghiệp, giao thông, năng lượng và các hạ tầng kỹ thuật khác.
Các nguyên tắc thiết kế ecgônômi cốt lõi
- Thiết kế lấy người vận hành làm trung tâm: Đảm bảo trạm làm việc được thiết kế phù hợp với đặc điểm nhân trắc học, khả năng nhận thức và giới hạn thể chất của người vận hành nhằm giảm thiểu sai sót và mệt mỏi.
- Tính linh hoạt và khả năng điều chỉnh: Trạm làm việc phải có khả năng điều chỉnh linh hoạt (như chiều cao bàn, góc nghiêng màn hình, vị trí ghế) để phù hợp với nhiều đối tượng người sử dụng có kích thước cơ thể khác nhau.
- Hỗ trợ thay đổi tư thế làm việc: Khuyến khích thiết kế cho phép người vận hành dễ dàng thay đổi tư thế từ ngồi sang đứng hoặc ngược lại trong suốt ca làm việc để bảo vệ sức khỏe cột sống và hệ cơ xương.
Yêu cầu về bố cục trạm làm việc
- Bố trí thiết bị theo tần suất sử dụng: Các thiết bị điều khiển và hiển thị quan trọng, được sử dụng thường xuyên phải được đặt ở vị trí trung tâm, trong vùng với tới thuận tiện nhất của người vận hành.
- Tối ưu hóa tầm nhìn và góc nhìn: Màn hình hiển thị thông tin phải được đặt ở khoảng cách và góc nhìn phù hợp, tránh hiện tượng mỏi mắt, mỏi cổ. Góc nhìn tối ưu từ mắt đến tâm màn hình phải nằm trong phạm vi từ 15 độ đến 30 độ dưới đường tầm mắt nằm ngang.
- Phân vùng không gian làm việc: Không gian làm việc được chia thành vùng sơ cấp (vùng với tới dễ dàng bằng tay khi khuỷu tay sát thân mình), vùng thứ cấp (vùng với tới khi duỗi thẳng tay) và vùng tam cấp (vùng cần phải rướn người hoặc di chuyển nhẹ).
Yêu cầu về kích thước trạm làm việc
- Không gian để chân (Legroom): Phải đảm bảo khoảng trống tối thiểu cho đầu gối và bàn chân của người vận hành khi ngồi, tránh va chạm với các cấu kiện của bàn hoặc tủ thiết bị bên dưới.
- Chiều cao mặt bàn làm việc: Đối với bàn làm việc cố định, chiều cao phải được tính toán theo trị số trung bình của đối tượng người dùng. Đối với bàn có thể điều chỉnh, dải điều chỉnh chiều cao phải đáp ứng được cả tư thế ngồi và đứng của người vận hành.
- Khoảng cách nhìn: Khoảng cách từ mắt người vận hành đến màn hình hiển thị chính nên được duy trì trong khoảng từ 450 mm đến 750 mm, tùy thuộc vào kích thước chữ và độ phân giải của màn hình.
Hiệu lực thi hành
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12108-4:2017 (ISO 11064-4:2013) có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành, hướng dẫn các cơ quan, tổ chức thiết kế và vận hành hệ thống trung tâm điều khiển đạt chuẩn quốc tế về an toàn lao động và ecgônômi.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
THIẾT KẾ ECGÔNÔMI CÁC TRUNG TÂM ĐIỀU KHIỂN - PHẦN 4: KÍCH THƯỚC VÀ BỐ CỤC CỦA TRẠM LÀM VIỆC
Ergonomic design of control centres - Part 4: Layout and dimensions of workstations
Lời nói đầu
TCVN 12108-4:2017 hoàn toàn tương đương với ISO 11064-4:2013
TCVN 12108-4:2017 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 159 Ecgônômi biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Bộ TCVN 12108 (ISO 11064), Thiết kế ecgônômi các trung tâm điều khiển bao gồm các phần sau:
- TCVN 12108-1:2017 (ISO 11064-1:2000), Phần 1: Nguyên tắc thiết kế các trung tâm điều khiển;
- TCVN 12108-2:2017 (ISO 11064-2:2000), Phần 2: Nguyên tắc bố trí các tổ hợp điều khiển;
- TCVN 12108-3:2017 (ISO 11064-3:1999), Phần 3: Bố cục phòng điều khiển;
- TCVN 12108-4:2017 (ISO 11064-4:2013), Phần 4: Kích thước và bố cục của trạm làm việc;
- TCVN 12108-5:2017 (ISO 11064-5:2008), Phần 5: Hiển thị và điều khiển;
- TCVN 12108-6:2017 (ISO 11064-6:2005), Phần 6: Các yêu cầu về môi trường đối với trung tâm điều khiển;
- TCVN 12108-7:2017 (ISO 11064-7:2006), Phần 7: Nguyên tắc đánh giá trung tâm điều khiển.
Lời giới thiệu
Tiêu chuẩn này thiết lập các yêu cầu, khuyến nghị và hướng dẫn ecgônômi dành cho việc thiết kế nơi làm việc tại các trung tâm điều khiển.
Bộ TCVN 12108 (ISO 11064) bao hàm tất cả các dạng thức của trung tâm điều khiển trong ngành công nghiệp chế biến, giao thông vận tải, các hệ thống điều khiển và liên lạc của dịch vụ khẩn cấp. Mặc dù Tiêu chuẩn này ban đầu được thiết kế dành riêng cho các trung tâm điều khiển không di động, nhưng nhiều nguyên tắc của nó lại liên quan đến các trung tâm điều khiển di động như các trung tâm điều khiển trên tàu thủy, tàu hỏa và máy bay.
Những yêu cầu của người sử dụng là chủ đề chính của TCVN 12108-4 (ISO 11064-4) và các quy trình mô tả được thiết kế nhằm mục đích đưa nhu cầu của người sử dụng vào từng bước trong tất cả các công đoạn thiết kế. Chiến lược tổng thể nhằm giải quyết các yêu cầu của người sử dụng được nêu rõ trong TCVN 12108-1 (ISO 11064-1). TCVN 12108-2 (ISO 11064-2) cung cấp các hướng dẫn về thiết kế và bố trí tổ hợp điều khiển trong mối tương quan với các khu vực phụ trợ. Những yêu cầu dành cho bố cục phòng điều khiển được nêu rõ trong TCVN 12108-3 (ISO 11064-3). Màn hình hiển thị và bảng điều khiển, tương tác giữa người và máy, cũng như môi trường làm việc vật lý được chỉ rõ từ TCVN 12108-5 (ISO 11064-5) tới TCVN 12108-6 (ISO 11064-6). Các nguyên tắc đánh giá được đề cập trong TCVN 12108-7 (ISO 11064-7).
Những người sử dụng tiêu chuẩn này được giả định đã có một số hiểu biết về nhân trắc học, việc sử dụng và những hạn chế thuộc lĩnh vực này, cũng như việc áp dụng nhân trắc học trong tình huống tại các phòng điều khiển. Tại nơi không còn tồn tại nghi ngại gì về kiến thức nhân trắc học, thì khuyến nghị nên tìm kiếm tư vấn từ chuyên gia.
Những người hưởng lợi chính của tiêu chuẩn này là người điều khiển và những người sử dụng khác trong tổ hợp điều khiển. Chính nhu cầu của họ sẽ cung cấp các yêu cầu về ecgônômi để xây dựng tiêu chuẩn này. Mặc dù có thể người sử dụng cuối cùng sẽ không đọc TCVN 12108 (ISO 11064), hoặc cũng có thể không biết đến sự tồn tại của nó, thì việc áp dụng tiêu chuẩn này cần phải cung cấp cho người sử dụng những giao diện hữu dụng hơn, môi trường làm việc phù hợp hơn với các yêu cầu vận hành và cuối cùng đem lại giải pháp giúp giảm thiểu việc mắc lỗi, đồng thời nâng cao năng suất.
THIẾT KẾ ECGÔNÔMI CÁC TRUNG TÂM ĐIỀU KHIỂN - PHẦN 4: KÍCH THƯỚC VÀ BỐ CỤC CỦA TRẠM LÀM VIỆC
Ergonomic design of control centres - Part 4: Layout and dimensions of workstations
Tiêu chuẩn nà
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8956:2011 (ISO 24503:2011) về Ecgônômi - Thiết kế tiếp cận sử dụng - Chấm và vạch xúc giác trên sản phẩm tiêu dùng
- 2Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11696-2:2016 (ISO 14915-2:2003) về Ecgônômi phần mềm dành cho giao diện người sử dụng đa phương tiện - Phần 2: Điều hướng và điều khiển đa phương tiện
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11696-3:2016 (ISO 14915-3:2002) về Ecgônômi phần mềm dành cho giao diện người sử dụng đa phương tiện - Phần 3: Lựa chọn và kết nối phương tiện
- 1Quyết định 3943/QĐ-BKHCN năm 2017 công bố Tiêu chuẩn quốc gia về Thiết kế ecgônômi các trung tâm điều khiển do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7114-1:2008 (ISO 8995 - 1 : 2002/Cor 1 : 2005) về Ecgônômi - Chiếu sáng nơi làm việc - Phần 1: Trong nhà
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9060:2011 (ISO 14738:2002) An toàn máy – Yêu cầu về nhân trắc cho thiết kế các vị trí làm việc tại máy
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7437:2010 (ISO 6385:2004) về Ecgônômi - Nguyên lý Ecgônômi trong thiết kế hệ thống làm việc
- 5Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7318-3:2003 (ISO 9241-3 : 1992) về Yêu cầu về ecgônômi đối với công việc văn phòng có sử dụng thiết bị hiển thị (VDT) - Phần 3: Yêu cầu về hiển thị
- 6Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7318-4:2013 (ISO 9241-4:1998) về Ecgônômi - Yêu cầu ecgônômi đối với công việc văn phòng có sử dụng thiết bị hiển thị đầu cuối (VDT) - Phần 4: Yêu cầu về bàn phím
- 7Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7318-5:2013 (ISO 9241-5:1998) về Ecgônômi - Yêu cầu ecgônômi đối với công việc văn phòng có sử dụng thiết bị hiển thị đầu cuối (VDT) - Phần 5: Yêu cầu về bố trí và tư thế làm việc
- 8Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7488:2005 (ISO 7250 : 1996)về Ecgônômi - Phép đo cơ bản cơ thể người dùng cho thiết kế kỹ thuật
- 9Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8956:2011 (ISO 24503:2011) về Ecgônômi - Thiết kế tiếp cận sử dụng - Chấm và vạch xúc giác trên sản phẩm tiêu dùng
- 10Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11696-2:2016 (ISO 14915-2:2003) về Ecgônômi phần mềm dành cho giao diện người sử dụng đa phương tiện - Phần 2: Điều hướng và điều khiển đa phương tiện
- 11Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11696-3:2016 (ISO 14915-3:2002) về Ecgônômi phần mềm dành cho giao diện người sử dụng đa phương tiện - Phần 3: Lựa chọn và kết nối phương tiện
- 12Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11697-2:2016 (ISO 9355-2:1999) về Yêu cầu ecgônômi đối với thiết kế màn hình hiển thị và bộ truyền động điều khiển - Phần 2: Màn hình hiển thị
- 13Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12108-5:2017 (ISO 11064-5:2008) về Thiết kế ecgônômi các trung tâm điều khiển - Phần 5: Hiển thị và điều khiển
- 14Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12108-6:2017 (ISO 11064-6:2006) về Thiết kế ecgônômi các trung tâm điều khiển - Phần 6: Các yêu cầu về môi trường đối với trung tâm điều khiển
- 15Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12108-7:2017 (ISO 11064-7:2006) về Thiết kế ecgônômi các trung tâm điều khiển - Phần 7: Nguyên tắc đánh giá trung tâm điều khiển
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12108-4:2017 (ISO 11064-4:2013) về Thiết kế ecgônômi các trung tâm điều khiển - Phần 4: Kích thước và bố cục của trạm làm việc
- Số hiệu: TCVN12108-4:2017
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/2017
- Nơi ban hành: ***
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 14/09/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
