Giới thiệu về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11112:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11112:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 904:1976. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp chuẩn độ để xác định độ axit tổng của axit clohydric sử dụng trong công nghiệp. Đây là tài liệu kỹ thuật cốt lõi giúp các phòng thử nghiệm và cơ sở sản xuất kiểm soát chính xác chất lượng sản phẩm axit clohydric thương phẩm.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này áp dụng riêng cho sản phẩm axit clohydric được sử dụng trong các ngành công nghiệp.
• Phương pháp quy định nhằm xác định độ axit tổng của mẫu thử, được biểu thị quy ước bằng hàm lượng axit clohydric (HCl) tính theo phần trăm khối lượng.

- Nguyên tắc của phương pháp xác định

• Phương pháp dựa trên phản ứng trung hòa hóa học cơ bản giữa lượng axit có trong phần mẫu thử với dung dịch tiêu chuẩn natri hydroxit.
• Điểm tương đương (điểm cuối của quá trình chuẩn độ) được xác định bằng sự thay đổi màu sắc của chất chỉ thị màu thích hợp, thông thường là metyl đỏ hoặc bromothymol xanh.

- Hóa chất và thuốc thử yêu cầu

• Nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương: Phải được đun sôi để loại bỏ hoàn toàn cacbon dioxit (CO2) hòa tan, tránh làm sai lệch kết quả chuẩn độ trung hòa.
• Dung dịch tiêu chuẩn Natri hydroxit (NaOH): Thường sử dụng nồng độ 1 N (hoặc nồng độ phù hợp khác), được chuẩn hóa chính xác trước khi tiến hành thử nghiệm.
• Chất chỉ thị màu: Dung dịch metyl đỏ (hoặc chất chỉ thị màu tương đương có khoảng chuyển màu phù hợp với phản ứng trung hòa axit mạnh - bazơ mạnh).

- Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

• Cân phân tích: Yêu cầu có độ chính xác cao để cân khối lượng mẫu thử. Do axit clohydric đậm đặc là chất lỏng dễ bay hơi và tỏa khói, việc xác định lượng mẫu bằng phương pháp cân khối lượng là bắt buộc để đảm bảo độ chính xác cao nhất.
• Pipet cân (Weighing pipette): Hoặc dụng cụ chuyên dụng tương đương để hút và cân mẫu thử một cách an toàn, hạn chế tối đa sự thất thoát khí hydro clorua (HCl) ra môi trường trong quá trình thao tác.
• Dụng cụ thủy tinh tiêu chuẩn: Bao gồm buret, bình định mức, bình tam giác đã được hiệu chuẩn theo các tiêu chuẩn đo lường hiện hành.

- Quy trình tiến hành thử nghiệm

• Chuẩn bị phần mẫu thử: Tiến hành cân một lượng mẫu thử xác định bằng pipet cân. Chuyển nhanh chóng và cẩn thận lượng mẫu này vào bình tam giác đã chứa sẵn một lượng nước cất để tránh hiện tượng tỏa nhiệt mạnh và bay hơi axit.
• Chuẩn độ: Thêm vài giọt chất chỉ thị màu metyl đỏ vào dung dịch mẫu thử đã pha loãng. Tiến hành nhỏ từ từ dung dịch tiêu chuẩn natri hydroxit từ buret vào bình tam giác, lắc đều liên tục cho đến khi dung dịch chuyển từ màu đỏ sang màu vàng rõ rệt tại điểm cuối.
• Ghi nhận số liệu: Ghi lại chính xác thể tích dung dịch natri hydroxit đã tiêu tốn cho quá trình chuẩn độ.

- Phương pháp tính toán kết quả

• Độ axit tổng (X), tính bằng phần trăm khối lượng của axit clohydric (HCl), được xác định theo công thức toán học dựa trên thể tích dung dịch natri hydroxit đã sử dụng, nồng độ thực tế của dung dịch natri hydroxit và khối lượng của phần mẫu thử đã lấy.
• Công thức tính toán chi tiết có tính đến đương lượng gam của axit clohydric (xấp xỉ 36,46 g/mol) để quy đổi chính xác ra hàm lượng phần trăm khối lượng HCl.