Tổng quan về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10940:2015 (ISO 16177:2012)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10940:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16177:2012, quy định phương pháp xác định độ bền của đế giầy dép đối với sự xuất hiện và phát triển của vết nứt bằng phương pháp uốn đai (belt flex method). Đây là một trong những tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi trong ngành công nghiệp da giầy, giúp các nhà sản xuất và cơ quan kiểm định đánh giá chính xác chất lượng cơ lý, độ bền bỉ và tuổi thọ của phần đế giầy dưới tác động của lực uốn lặp đi lặp lại trong quá trình người sử dụng di chuyển.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn:

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp thử nghiệm uốn đai:

• Phương pháp này quy định cách thức xác định độ bền của đế giầy dép đối với sự xuất hiện vết nứt và tốc độ phát triển của vết nứt khi chịu tác động uốn liên tục.
• Tiêu chuẩn áp dụng chủ yếu cho các loại đế ngoài của giầy dép, không phân biệt loại vật liệu chế tạo (như cao su, polyurethane - PU, polyvinyl clorua - PVC, hoặc các loại vật liệu polyme tổng hợp khác).
• Phương pháp uốn đai đặc biệt phù hợp để đánh giá các loại đế giầy có cấu trúc đặc biệt hoặc các loại đế yêu cầu độ dẻo cao trong điều kiện làm việc khắc nghiệt, mô phỏng sát thực tế động tác đi bộ của con người.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu; đối với các tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng bản mới nhất:

• TCVN 10071 (ISO 18454) về Giầy dép - Môi trường chuẩn để điều hòa và thử nghiệm giầy dép và các chi tiết của giầy dép. Việc tuân thủ môi trường chuẩn về nhiệt độ và độ ẩm giúp loại bỏ các sai số do yếu tố thời tiết và môi trường xung quanh gây ra đối với đặc tính cơ lý của mẫu thử.
• Các tiêu chuẩn liên quan đến việc chuẩn bị mẫu thử, hiệu chuẩn thiết bị đo và các dụng cụ đo lường kích thước hình học của vết nứt.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa thống nhất để tránh việc hiểu sai lệch các kết quả thử nghiệm:

• Sự xuất hiện vết nứt (Crack initiation): Là thời điểm hoặc trạng thái bắt đầu hình thành các vết rạn, vết nứt nhỏ đầu tiên có thể quan sát được trên bề mặt của mẫu thử do tác động của ứng suất uốn tuần hoàn.
• Sự phát triển vết nứt (Crack growth): Sự gia tăng về kích thước (chiều dài, chiều rộng hoặc chiều sâu) của một vết nứt đã có sẵn hoặc một vết cắt mồi (vết cắt được tạo ra một cách chủ ý bằng dụng cụ sắc bén trước khi thử nghiệm) dưới tác động của các chu kỳ uốn tiếp theo.
• Chu kỳ uốn (Flexing cycle): Một vòng chuyển động hoàn chỉnh của đai thử nghiệm, trong đó mẫu thử đi qua các trục lô uốn (pulleys) có đường kính tiêu chuẩn và quay trở lại trạng thái phẳng ban đầu.

Điều 4: Nguyên tắc thử nghiệm

Nguyên tắc vận hành và cơ chế thử nghiệm của phương pháp uốn đai được quy định cụ thể như sau:

• Mẫu thử (có thể là toàn bộ phần đế ngoài hoặc một phần của đế ngoài được cắt theo kích thước và hình dạng quy định) được gắn chặt vào mặt ngoài của một đai truyền động vô tận (đai truyền động liên tục).
• Đai truyền động này được dẫn động chạy qua một hệ thống các trục lô (pulleys) có đường kính được xác định rõ ràng. Khi đai chuyển động qua các trục lô, mẫu thử sẽ bị uốn cong một cách tuần hoàn theo biên dạng của trục lô và sau đó được kéo thẳng ra khi rời khỏi trục.
• Quá trình uốn này được thực hiện liên tục với tần suất và số lượng chu kỳ uốn được thiết lập trước theo yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm.
• Độ bền uốn của mẫu thử được đánh giá dựa trên một trong hai tiêu chí (hoặc cả hai):
  • Xác định số lượng chu kỳ uốn cần thiết để xuất hiện vết nứt đầu tiên trên bề mặt mẫu thử.
  • Đo chiều dài hoặc mức độ nghiêm trọng của vết nứt (hoặc sự phát triển của vết cắt mồi được tạo sẵn) sau khi mẫu thử đã trải qua một số lượng chu kỳ uốn xác định.