Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 28 TCN 183:2003

Tiêu chuẩn ngành 28 TCN 183:2003 do Bộ Thủy sản ban hành quy định phương pháp định tính axit boric và muối borat trong các sản phẩm thủy sản. Đây là văn bản kỹ thuật chuyên ngành quan trọng nhằm kiểm soát việc sử dụng hóa chất cấm hoặc hạn chế trong bảo quản và chế biến thủy sản, góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và nâng cao chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm đối với các sản phẩm thủy sản lưu thông trên thị trường.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này hướng dẫn chi tiết về phạm vi áp dụng đối với các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thủy sản và các cơ quan kiểm nghiệm chất lượng thủy sản tại Việt Nam. Cụ thể:

• Áp dụng đối với tất cả các loại sản phẩm thủy sản tươi sống, đông lạnh, chế biến, giá trị gia tăng có nghi ngờ sử dụng axit boric hoặc muối borat làm chất bảo quản.
• Là căn cứ pháp lý và kỹ thuật để các phòng thử nghiệm đạt chuẩn thực hiện việc phân tích, đánh giá và đưa ra kết luận định tính về sự hiện diện của axit boric và borat trong mẫu kiểm nghiệm.

Nguyên tắc của phương pháp định tính

Phương pháp định tính axit boric và muối borat trong sản phẩm thủy sản dựa trên các nguyên tắc hóa học cơ bản sau:

• Sự phản ứng của axit boric trong môi trường axit với các chất chỉ thị màu chuyên biệt (như nghệ hoặc giấy nghệ) để tạo ra phức chất có màu đặc trưng (thường là màu đỏ hoặc đỏ nâu).
• Phản ứng chuyển màu của phức chất khi tiếp xúc với dung dịch kiềm (như amoniac hoặc natri hydroxit) sang màu xanh đen hoặc xanh xám, giúp xác định chính xác sự có mặt của borat mà không bị nhầm lẫn với các tạp chất khác.

Yêu cầu về thuốc thử và thiết bị dụng cụ

Để tiến hành thử nghiệm định tính theo tiêu chuẩn 28 TCN 183:2003, các phòng kiểm nghiệm cần trang bị đầy đủ các loại hóa chất và dụng cụ đạt chuẩn:

• Hóa chất và thuốc thử: Axit clohydric (HCl) đậm đặc, dung dịch amoniac (NH4OH) hoặc natri hydroxit (NaOH), giấy nghệ chỉ thị được chuẩn bị theo quy trình nghiêm ngặt, nước cất hai lần hoặc nước có độ tinh khiết tương đương.
• Thiết bị và dụng cụ: Bể cách thủy, chén sứ nung mẫu, lò nung kiểm soát nhiệt độ, các loại ống nghiệm, phễu lọc, giấy lọc không tro và các dụng cụ thủy tinh thông thường trong phòng thí nghiệm.

Quy trình tiến hành thử nghiệm

Quy trình định tính được thực hiện qua các bước nghiêm ngặt nhằm đảm bảo tính chính xác và hạn chế tối đa sai số:

• Chuẩn bị mẫu: Mẫu thủy sản được đồng nhất hóa, cân một lượng mẫu đại diện chính xác, sau đó tiến hành xử lý sơ bộ (có thể qua bước tro hóa ở nhiệt độ thích hợp để loại bỏ chất hữu cơ nếu cần thiết).
• Tiến hành phản ứng: Axit hóa dung dịch mẫu thử bằng axit clohydric, sau đó nhúng giấy nghệ vào dung dịch hoặc nhỏ dung dịch lên giấy nghệ và sấy khô nhẹ nhàng.
• Quan sát và đọc kết quả: Nếu xuất hiện màu đỏ hồng hoặc đỏ nâu trên giấy nghệ, tiếp tục nhỏ một giọt dung dịch kiềm lên vùng màu đỏ đó. Nếu màu chuyển sang xanh đen hoặc xanh xám, kết luận mẫu thử dương tính với axit boric hoặc muối borat.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của tiêu chuẩn

Việc ban hành và áp dụng Tiêu chuẩn ngành 28 TCN 183:2003 đóng vai trò thiết yếu trong công tác quản lý chất lượng ngành thủy sản:

• Giúp các cơ quan quản lý nhà nước dễ dàng phát hiện các hành vi gian lận thương mại, sử dụng hóa chất cấm trong bảo quản thủy sản tươi sống.
• Nâng cao uy tín của sản phẩm thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm của các nước nhập khẩu.
• Bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của người tiêu dùng trong nước trước nguy cơ ngộ độc thực phẩm do tích tụ axit boric trong cơ thể.